У нас такія ночы завуць яшчэ вераб’інымі. Але тут трэба зрабіць падзел. Вераб’іныя – гэта душныя ночы, калі вакол за небасхілам бліскаюць зарніцы ружовым, жаўтлявым, бледна-ліловым святлом. Раскатаў грому не чутно, бо далёка. А калі і прарвецца прыглушаны рокат, дык як прыемная абяцанка: дойдзем да вас, асвяжым, закруцім, зямлю напоім, грыбніцу абудзім, каго ў полі ці на лугах заспеем – абмыем.

Іншая справа, калі неба абрынецца буйнай навальніцай на цябе. Маланка за маланкай, грымоты перакатваюцца з краю ў край, гухае так, што ажно зямля скаланаецца. І лівень – чохам, сцяною. І не нейкія бледна-ліловыя сполахі высвечваюць далячынь, а гарачае чырвонае святло шугае над табой, побач з табой, скрозь цябе. Спелая рабіна чырвоная. А ночы такія – рабінавыя.

Яшчэ з паўня ўсе прыкметы сведчылі, што гэта ліпеньская ноч будзе менавіта рабінавая. Было парна, як у лазні. Ні подыху ветру. Ніводзін лісток не варухнецца. Далёкія грымоты мінулай ночы падступалі бліжэй і бліжэй.

На змярканні падкаціла. Над грэбнем лесу пачаў расці новы грэбень. Шчыльны, цёмна-сіні, пагрозлівы. Здалося, ён расце толькі ўвышкі, падбіраючыся да сонца, каб паглынуць яго, патушыць. І дабраўся-такі. Ураз пацямнела. На колькі хвілін яшчэ захоўваўся кантраст: тут, над намі, — густая шчыльная цемень, а паўночна-заходні небасхіл залаціцца сонечнымі промнямі.

Дрэвападобная маланка са звілістым свалом і густой кронай, аякая ўшыркі і зверху ўніз перарэзала вал навальнічнай хмары, паслала на зямлю гром. Ды які! Стасянулася мая хатка, яблыні нібы падскочылі, увушшу зазвінела і заныла. Апошнія проблескі дня накрыла грымучая чарната.

Але непраглядная цемень, якая загнала мяне пад дах, палохала нядоўга. Пачалася маланкавая свістапляска. Успышка за ўспышкай, з усіх бакоў, без перапынку. Здавалася, што сляпучае святло шугае не толькі праз вокны, а і праз сцены, столь, падлогу. І, от дзіва дзіўнае, спалох адступіў, і мяне працяла буйная весялосць. Ну давай, давай! Шугай, грымі, крышы!.., — самі сабой рваліся з грудзей воклічы.

Уранку, калі скацілася далей, за Заслаўскую шашу, навальніца, я выбраўся з-пад цёплай коўдры, выйшаў з хаты на волю і адразу ўспомніў, што гэта самае я крычаў і тут пад кругаверць ліўня, шуганне маланак і шалёныя раскаты і груканне грому.

Можна было б пафіласофстваваць. Наконт адзінства чалавека і прыроды, нечага закладзенага прыродай у нашу падсвядомасць. Але мудрагеліць не хочацца. Навошта. На душы ж пасвятлела, адступіла хандра, якой мучыўся апошнія дні, і хочацца зрабіць нешта такое…

Каб адпавядала вось гэтаму ранку – з бяздонным блакітным небам, ружаватымі аблокамі, росным капяжом, спевамі птушак, прамытым і прадутым навальніцай паветрам, якім дыхаеш не надыхаешся.

 Б. Васільеў

3